Sivas’ta etli ekmek; ince hamuru, bol harcı ve fırından çıktığı gibi sofraya gelen sıcaklığıyla, özellikle Ramazan aylarında iftar sofralarının vazgeçilmezidir. Sivas’ta “etli ekmek” ve “etli pide” adları çoğu zaman aynı lezzet için kullanılır. Bu yazıda Sivas usulü etli ekmeğin özelliklerini, coğrafi işaretli etli ekmek türleriyle farklarını ve nasıl yenildiğini derledik.
Sivas etli ekmeğinin özellikleri
Sivas etli ekmeği, uzun ve ince açılan hamurun üzerine kıymalı harç yayılarak fırında pişirilen ve dilimlenerek servis edilen bir lezzettir. Sivas Belediyesi’nin kültür rotası kaynağına göre etin zırhla kıyılması, hamurun ince ve çıtır olması ve sebzelerin eti bastırmaması Sivas usulünün ayırt edici yanlarıdır; fırınlarda meşe odunu kullanılır.
Harcın tarifi ise ustadan ustaya değişir. Belediyenin tarifinde harca domates, sivri biber ve tuz katıldığı, soğan ve baskın baharat eklenmediği yazar; Anadolu Ajansı’nın 2019 tarihli haberinde ise dana kaburga kıymasına soğan, domates ve biber katıldığı aktarılır. Ortak nokta, etin her zaman ön planda olmasıdır.
Etli ekmek, Sivas’ta Ramazan’da en çok aranan lezzetlerin başındadır. Aynı habere göre Sivas Yiyecek Maddeleri Yapanlar ve Satanlar Odası Başkanı Mehmet Akgül, Ramazan’da şehirde günde yaklaşık 40 bin etli ekmek tüketildiğini belirtmiştir.
Sivas etli ekmeği coğrafi işaretli mi?
Hayır. TÜRKPATENT coğrafi işaret veri tabanında “Sivas etli ekmeği” adıyla bir tescil ya da başvuru bulunmuyor; bazı kaynaklardaki “tescilli” ifadesi kayıtlarla örtüşmüyor. Sivas’tan tescilli olan etli ekmek türü, Ulaş Kaymakamlığı adına 14 Temmuz 2020’de 502 numarayla tescil edilen Ulaş Etli Pidesidir.
Tescil belgesine göre Ulaş etli pidesi, Sivas’ta yetişen Zeron buğdayının unuyla, dana kaburga eti, domates, soğan, yeşil biber ve tuzla hazırlanır; kenarları kıvrılarak taş fırında odun ateşinde pişirilir ve üzerine maydanoz serpilerek sumaklı soğan salatası ve limonla servis edilir.
Konya etliekmeğinden farkı
Komşu Konya’nın etliekmeği 9 Haziran 2017’de 214 numarayla coğrafi işaret almıştır. Tescil belgesine göre Konya etliekmeği 85–90 cm boyunda ve 15–20 cm eninde açılır, kenarları bükülmez; dana ya da düve kaburgası, domates, yeşil biber, kuru soğan ve maydanozla hazırlanır, kara fırında meşe odunuyla pişirilip 4 ya da 6 parçaya kesilerek servis edilir.
| Özellik | Sivas usulü etli ekmek | Konya etliekmeği |
|---|---|---|
| Coğrafi işaret | Yok (Sivas’ın Ulaş ilçesine ait Ulaş Etli Pidesi tescilli, No: 502) | Var (No: 214, 2017) |
| Et | Dana kaburga, zırh ya da makine kıyma | Dana ya da düve kaburgası |
| Hamur | İnce ve çıtır, uzun açılır | 85–90 cm boy, 15–20 cm en |
| Fırın | Taş fırın, odun ateşi | Kara fırın, meşe odunu |
Popüler kaynaklarda Konya etliekmeğinin kuzu etiyle ve kalın hamurla yapıldığı yazsa da bu bilgi Konya’nın tescil belgesiyle örtüşmez; iki kentte de etli ekmeğin eti dana ya da düve kaburgasıdır. Farkı yaratan, ustaların hamura, harca ve fırına verdiği emektir.
Etli ekmek nasıl yenir?
Etli ekmek fırından çıkar çıkmaz, sıcakken yenir. Dilimler elle tutularak yenebilir; üzerine limon sıkmak, yanında sumaklı soğan salatası, biber ve ayran ya da şalgamla tamamlamak Sivas sofralarında sık görülen bir alışkanlıktır.
Güleryüz’de etli pide
Güleryüz’de Sivas usulü etli pidemizi ince hamur ve kıymalı harçla hazırlıyor, dilimleyerek servis ediyoruz. Kuşbaşılı ve kaşarlı pidelerimiz de pide menümüzde. Etli pideyi restoranımızda yiyebilir ya da paket servisle evinize, iş yerinize sipariş edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Sivas Belediyesi Kültür Rotası – Sivas Etli Ekmek
- CNN Türk / AA (2019) – Sivas etli ekmeği iftar sofralarını süslüyor
- TÜRKPATENT – Ulaş Etli Pidesi (Tescil No: 502)
- TÜRKPATENT – Konya Etliekmek (Tescil No: 214)
- sivas etli ekmeği
- sivas etli pide
- etli ekmek
- ulaş etli pidesi
- konya etli ekmek farkı
